در بسیاری از محیطهای صنعتی، حضور تجهیزات برقی فشار قوی یک ضرورت اجتنابناپذیر است. از تابلوهای برق و پستهای توزیع گرفته تا مراکز تست و نگهداری، همه این فضاها با یک ریسک مشترک مواجهاند: برقگرفتگی. برای مقابله با این خطر، راهکارهای مختلفی وجود دارد، اما یکی از مؤثرترین و سادهترین آنها استفاده از کفپوش عایق برق مطابق با استاندارد IEC 61111 است.
اما این استاندارد دقیقاً چیست؟ چه الزاماتی دارد؟ و چرا نباید آن را نادیده گرفت؟
کفپوشهای عایق برق بر اساس استاندارد IEC 61111 به کلاسهای 0 تا 4 تقسیم میشوند که هر کلاس، حداکثر ولتاژ قابل تحمل را مشخص میکند.
| کلاس عایقی | ضخامت | وزن (هر متر مربع) | ولتاژ A.C | ولتاژ D.C |
|---|---|---|---|---|
| کلاس (0) | 2 میلیمتر | 3.5 کیلوگرم | 1000 ولت | 1500 ولت |
| کلاس (1) | 3 میلیمتر | 5 کیلوگرم | 7500 ولت | 11500 ولت |
| کلاس (2) | 4 میلیمتر | 7 کیلوگرم | 17000 ولت | 25500 ولت |
| کلاس (3) | 5 میلیمتر | 8.5 کیلوگرم | 26500 ولت | 39000 ولت |
| کلاس (4) | 6 میلیمتر | 11 کیلوگرم | 36000 ولت | 54000 ولت |
1️⃣ ولتاژ نامی محیط کاری
2️⃣ ضخامت و کلاس استاندارد
3️⃣ محل نصب (داخل سالن – محوطه بیرونی – محیط مرطوب – محیط اسیدی)
اگر هدف، ایمنی اتاق برق باشد : کفپوش عایق تابلو برق
اگر محیط دارای رطوبت و روغن باشد : کفپوش لاستیکی ضد لغزش
اگر محیط آزمایشگاهی است : کفپوش آنتی استاتیک رولی
ممکن است در نگاه اول، خرید کفپوشی با برچسب “استاندارد IEC 61111” کمی هزینهبر بهنظر برسد. اما باید توجه کرد که:
هزینه حادثه برقگرفتگی انسانی غیرقابل جبران است
بیمهها معمولاً خسارت را تنها در صورت رعایت استانداردها پرداخت میکنند
حضور بازرسان ایمنی در پروژههای بزرگ بدون رعایت این استاندارد، احتمال رد شدن پروژه را افزایش میدهد
قیمت نهایی کفپوشهای عایق الکتریکی بر اساس ترکیبی از مشخصات فنی، استاندارد ایمنی و شرایط کاربرد تعیین میشود. مهمترین پارامترهای مؤثر عبارتاند از:
سطح ولتاژ نامی کاری
متناسب با کلاس عایقی تعریفشده در استاندارد IEC 61111، از کاربردهای فشار ضعیف (مانند محیطهای 400 تا 1000 ولت) تا فضاهای فشار متوسط و بالا (تا 20 کیلوولت).
ضخامت و ساختار لایهها
ضخامتهای متداول در بازه 3 تا 6 میلیمتر، با تأثیر مستقیم بر مقاومت الکتریکی، دوام مکانیکی و طول عمر محصول.
طرح و بافت سطحی کفپوش
شامل الگوهای مهندسیشده نظیر سکهای، شطرنجی یا شیاردار که بر ایمنی تردد، مقاومت لغزشی و شرایط بهرهبرداری اثرگذارند.
منشأ تولید و مواد اولیه
تولید داخلی یا اروپایی، نوع ترکیب الاستومری و کنترل کیفیت فرآیند ساخت از عوامل تعیینکننده در سطح قیمت و پایداری عملکرد هستند.
میزان مقاومت لغزشی و الزامات ایمنی محیط
متناسب با کاربریهایی نظیر اتاق تابلو برق، پستهای برق، نیروگاهها و محیطهای صنعتی حساس.
هنگام خرید به این نکات توجه کنید:
دارای گواهی تست ولتاژ باشد
کلاس IEC مشخص شده باشد
ضد لغزش باشد
ضخامت واقعی داشته باشد
برند معتبر (نه صرفاً تبلیغاتی)
امکان تست مجدد توسط آزمایشگاه تایید صلاحیت.
بدون کفپوش استاندارد، جریان نشتی از طریق بدن اپراتور به زمین منتقل میشود و خطر برقگرفتگی در سطح تماس بالا است. این کفپوش مانند یک سد مقاومتی بین فرد و سطح زمین عمل میکند و در صورت آسیب تجهیزات، مقاومت الکتریکی مسیر بدن را افزایش میدهد.
نصب این کفپوشها ساده است و به چسبهای صنعتی پلییورتان یا لاستیکی نیاز دارد. سطح باید خشک، تمیز و تراز باشد. در محیطهایی مانند پتروشیمی و نیروگاه، نصب باید با دورنگهدار و نوار هشدار کامل شود.
کفپوش عایق برق، نه یک کالای مکمل، بلکه عنصری حیاتی در راهبرد ایمنی محیطهای صنعتی است. انتخاب و استفاده از کفپوشهایی که مطابق با استاندارد بینالمللی IEC 61111 تولید و آزمایش شدهاند، نقشی تعیینکننده در حفظ جان نیروی انسانی و جلوگیری از خسارات مالی ناشی از حوادث برقگرفتگی ایفا میکند.
شرکت پایا پوشش رایان با بهرهگیری از دانش فنی بهروز، همکاری با آزمایشگاههای معتبر مانند پژوهشگاه نیرو، و ارائه گواهیهای تست معتبر، توانسته است جایگاهی قابل اعتماد در تأمین تخصصی کفپوشهای عایق برق برای صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، مس و نیروگاهی ایران کسب کند.
در راستای تبلیغات هوشمندانه، این شرکت با ارائه فایلهای راهنمای فنی، مشاوره پیش از خرید، و آموزش نحوه انتخاب کلاسهای عایقی، مخاطب حرفهای را به انتخابی آگاهانه هدایت میکند.
پیش از هرگونه سفارش، بررسی دقیق مشخصات فنی، کلاس عایقی، و اصالت گواهی تست توصیه میشود. این فرآیند نهتنها گامی در جهت ایمنی صنعتی، بلکه نشانهای از بلوغ سازمانی در مدیریت ریسکهای عملیاتی خواهد بود.
